شناخت طرحهای فرش دستباف اولین قدم برای هر کسی است که میخواهد فرش بخرد، بفروشد یا حتی فرش ارثیه مادرش را بشناسد. فرقی نمیکند دنبال خرید جهیزیه باشی یا بخواهی بدانی آن قالی قدیمی گوشه انباری چه ارزشی دارد؛ تا نقشه فرش را نخوانی، نمیتوانی قیمت واقعیاش را بفهمی. در این راهنمای جامع، ۱۲ طرح مشهور قالی ایرانی را یکییکی باز میکنیم: ریشه هر طرح، راه تشخیصش با چشم، شهرهایی که میبافندش و اینکه کدامها ارزش بیشتری دارند. آخر مقاله هم یک جدول مقایسه و یک روش سهدقیقهای برای شناسایی طرح فرش خودت گذاشتهایم.
این راهنما برای سه گروه نوشته شده: خریدارهایی که نمیخواهند سرشان کلاه برود، فروشندههایی که میخواهند فرششان را به قیمت واقعی بفروشند، و وارثهایی که یک فرش قدیمی بهشان رسیده و حتی اسم طرحش را نمیدانند. اگر بعد از خواندن این مقاله فهمیدی فرشت دستباف و ارزشمند است، بخش آخر را از دست نده.
طرح فرش از کجا میآید؟ نقشه، طراح و اجزای فرش
قبل از معرفی طرحها، باید بدانی یک نقشه فرش چطور ساخته میشود. طراح فرش (نقشهکش) اول طرح را روی کاغذ شطرنجی میکشد؛ هر خانه شطرنجی معادل یک گره است. بعد بافنده همین نقشه را گرهبهگره روی دار قالی پیاده میکند. به همین دلیل است که میگویند فرش دستباف، نقاشی با نخ است. در فرشهای عشایری و روستایی معمولاً نقشه کاغذی وجود ندارد و بافنده طرح را از حافظه و سینهبهسینه میبافد؛ برای همین هیچ دو فرش عشایری کاملاً مثل هم نمیشوند.
هر فرش دستباف سه بخش اصلی دارد: متن (زمینه میانی)، حاشیه (قاب دور فرش، معمولاً چند نوار پهن و باریک) و گاهی ترنج (مدالیون وسط) با لچکها (گوشهها). کوچکترین واحد تکرارشونده طرح را هم واگیره میگویند. وقتی این اجزا را بشناسی، خواندن طرحها برایت مثل خواندن یک جمله ساده میشود.
دو چیز دیگر هم در خواندن طرحها به کارت میآید: رنگ و گره. رنگهای گیاهی (روناس برای قرمز، نیل برای سرمهای، پوست گردو و انار برای قهوهای و کرم) عمق و جانِ دیگری دارند و با پا خوردن زیباتر میشوند، ولی رنگهای شیمیایی تند و یکدستاند. گره هم دو نوع اصلی دارد: گره ترکی (متقارن، مخصوص تبریز) و گره فارسی (نامتقارن، مخصوص کاشان و قم). دانستن همین دو نکته، سطح شناختت را از بیشتر خریدارهای بازار بالاتر میبرد.
۱۲ طرح معروف از طرحهای فرش دستباف ایرانی
حالا میرسیم به اصل مطلب. این ۱۲ طرح، مشهورترین طرح های فرش دستباف هستند که هم در بازار زیاد دیده میشوند و هم بیشترین سؤال را دربارهشان میپرسند. برای هر طرح میگوییم از کجا آمده، چطور بشناسیش، کجاها بافته میشود و از نظر ارزش کجا میایستد.
۱. طرح لچک ترنج؛ مشهورترین طرح فرش ایرانی
اگر فقط یک طرح فرش را بشناسی، باید لچک ترنج باشد. ترنج همان مدالیون وسط فرش است (اسمش از میوه بالنگ گرفته شده چون شکلش شبیه آن است) و لچکها چهار گوشه فرشاند که معمولاً قرینه ترنج طراحی میشوند. ریشه این طرح به باغهای ایرانی و جلد کتابهای نفیس دوره صفوی برمیگردد؛ طراحان، نقش باغ بهشت را از روی جلد قرآنها و دیوانها به قالی آوردند.
لچک ترنج را از روی مدالیون وسطش فوری میشناسی؛ هر فرشی که یک قاب بزرگ وسط داشته باشد و چهار گوشهاش طرح مکمل همان قاب باشد، لچک ترنج است. این طرح بیشتر در کاشان، تبریز، مشهد و اصفهان بافته میشود و چون هم در فرشهای درشتبافت و هم در ریزبافتهای ابریشمی اجرا میشود، بازه ارزشش خیلی گسترده است؛ از فرشهای معمولی تا نمونههای کلکسیونی چندصد میلیونی. به همین دلیل است که لچک ترنج هم بین خریدارها و هم بین فروشندهها، شناختهشدهترین عضو خانواده طرحهای فرش دستباف محسوب میشود و همیشه خریدار دارد.
۲. طرح شاهعباسی؛ یادگار دوران طلایی صفوی
گل شاهعباسی همان گلهای گرد و پرپری است که در بیشتر فرشهای کلاسیک میبینی. این نقش در دوره شاه عباس صفوی، وقتی که کارگاههای درباری قالیبافی به اوج رسیدند، استاندارد شد و اسمش هم از همان دوره مانده است. شاهعباسی معمولاً با اسلیمیها (پیچکهای مارپیچی) و گلهای ختایی ترکیب میشود و یک زبان بصری کامل میسازد.
برای شناختش دنبال گلهای گرد متقارن باش که با فاصله منظم در متن یا حاشیه پخش شدهاند. خاستگاه اصلیاش اصفهان، کاشان و نایین است و معمولاً با رجشمار بالا بافته میشود؛ برای همین فرشهای شاهعباسی ریزبافت جزو گزینههای جدی سرمایهای بازار هم هستند. اگر فرش ارثیهات پر از گلهای گرد متقارن است، احتمالاً یک شاهعباسی داری. اگر قصد فروش داری، بدان که شاهعباسیهای ریزبافت جزو آن دسته از طرحهای فرش دستباف هستند که کارشناسها معمولاً در کمتر از چند دقیقه قیمتشان را تخمین میزنند.
۳. طرح افشان؛ طرحی بدون مرکز
افشان دقیقاً نقطه مقابل لچک ترنج است: هیچ مدالیون وسطی ندارد و نقشها سرتاسر متن فرش پخش شدهاند. اسمش هم از همین میآید؛ گلها انگار روی فرش افشانده شدهاند. افشان در واقع یکی از خانوادههای طرح شاهعباسی است (افشان شاهعباسی معروفترین نوعش است) ولی چون مرکز ندارد، حس آرامتر و مدرنتری به دکور میدهد و برای خانههای امروزی خیلی پرطرفدار است.
تشخیصش ساده است: اگر فرش هیچ قاب وسطی نداشت و طرحش یکدست تا لبهها ادامه پیدا میکرد، افشان است. این طرح بیشتر در کاشان، تبریز و مشهد بافته میشود و چون چشم را خسته نمیکند، برای پذیراییهای بزرگ انتخاب اول خیلیهاست. از نظر ارزش، افشانهای ریزبافت ابریشمی جایگاه بالایی دارند. نکته دکوراسیونی: چون افشان مرکز ندارد، زیر میز ناهارخوری هم طرحش دیده میشود؛ برای همین بین نقشههای فرش ایرانی، افشان برای فضاهای مدرن انتخاب اول است.
۴. طرح ماهیدرهم (ماهی)؛ امضای تبریز
ماهیدرهم تخصص تبریز است و عاشقانش میگویند زیباترین طرح فرش ایران است. در این طرح، زمینه فرش پر از ماهیهای کوچک و گلهای ریز (گلهای هراتی) است که انگار در یک برکه شنا میکنند؛ به همین دلیل به آن «ماهی درهم» میگویند. بافنده تبریزی وقتی گره ترکی میزند، انگار دارد با نخ امضا میکند؛ برای همین هیچ دو فرش دستبافی حتی با یک نقشه، کاملاً مثل هم نمیشوند.
ماهی را از روی ریزبینیاش میشناسی: اگر مجبور شدی نزدیک بروی تا نقشها را ببینی، احتمالاً ماهی است. این طرح تقریباً همیشه با رجشمار بالا (۵۰ به بالا) بافته میشود و خاستگاهش تبریز و هریس است. فرشهای ماهی تبریز به خاطر ظرافتشان، هم بین کلکسیونرها و هم بین خریدارهای مصرفی طرفدار جدی دارند و معمولاً در رده ارزشی بالا قرار میگیرند. ماهیدرهم نمونه کامل این قاعده است که در دنیای طرحهای فرش دستباف، ظرافت بیشتر تقریباً همیشه یعنی ارزش بیشتر.
۵. طرح بتهجقه؛ قطرهای با سه هزار سال قدمت
بته همان نقش قطرهای یا کاجی است که احتمالاً روی ترمه و شال هم دیدهای. قدیمیها میگویند بته نماد سرو خمیده در برابر باد است؛ بعضی هم آن را نماد آتش و جاودانگی میدانند. هرچه هست، یکی از کهنترین نقوش ایرانی است که از دوره هخامنشی تا امروز زنده مانده و روی فرش، هم به صورت تکی و درشت و هم به صورت ریز و تکراری (بتهای) بافته میشود.
بته را از روی فرم قطرهای کجش میشناسی که سرش همیشه به یک سمت خم شده است. خاستگاههای اصلیاش کرمان، قم، سرابند و کردستان هستند و در فرشهای کرمان معمولاً با گلهای فرنگ ترکیب میشود. بتهجقههای ریزبافت کرمان و قم جزو فرشهای خوشفروش بازارند و بهخصوص نمونههای قدیمیشان خریدار کلکسیونی دارند. اگر بتهجقه قدیمی داری، به ریشههایش دقت کن؛ سلامت ریشه در این نقشه فرش بیشتر از خیلی طرحهای دیگر روی قیمت اثر میگذارد.
۶. طرح خشتی؛ باغ بهشت بختیاری
فرش خشتی را فوری میشناسی: متن فرش به مربعهای کوچک (خشت) تقسیم شده و داخل هر خشت یک باغچه جداست؛ درخت، گل، حیوان یا صحنهای از زندگی عشایری. بختیاریها با این طرح، آرزوی باغ بهشت را روی فرش میبافند و چون معمولاً بدون نقشه کاغذی بافته میشود، هر خشتی یک اثر یکتاست. خشتی از صمیمیترین و پرطرفدارترین طرحها بین جوانهاست چون هم سنتی است و هم مدرن به نظر میرسد.
خاستگاهش چهارمحال و بختیاری (شهرکرد، فریدن) است و با پشم ضخیم دستریس و گره فارسی بافته میشود؛ برای همین خشتیها جانسخت و بادواماند و برای خانههای پررفتوآمد عالیاند. از نظر ارزش، خشتیهای قدیمی با رنگ گیاهی در بازار جایگاه ویژهای دارند و روزبهروز کمیابتر میشوند. خشتی ثابت میکند که در میان طرحهای فرش دستباف، اصالت عشایری گاهی از ریزبافی شهری هم ارزشمندتر است.
۷. طرح شکارگاه؛ تابلوی نقاشی روی فرش
شکارگاه فرشِ قصهگوست: صحنه شکار شاهان با اسب، آهو، پلنگ و درختان وسط فرش نقش میبندد. این طرح ریشه درباری دارد و اوجش به دوره صفوی و قاجار برمیگردد؛ بافندههای چیرهدست، یک تابلوی مینیاتور کامل را با گره روی فرش مینشانند. شکارگاه معمولاً قاببندی منظمی ندارد و حس یک پرده نقاشی را میدهد.
اگر روی فرشت آدم، اسب یا حیوان دیدی، شک نکن که شکارگاه یا تصویری است. خاستگاههای اصلیاش تبریز، کرمان و قم هستند و چون بافتش سخت و زمانبر است، معمولاً با رج بالا اجرا میشود. شکارگاههای قدیمی و خوشبافت جزو فرشهایی هستند که در حراجیها هم دیده میشوند. نکته مهم: شکارگاهها را حتماً از پشت نور بده؛ ترمیمهای پنهان در این نقشه فرش بیشتر از طرحهای ساده دیده میشود.
۸. طرح درختی (باغی)؛ درخت زندگی وسط خانه
درختیها فرشهایی هستند که یک درخت بزرگ وسطشان قد کشیده؛ گاهی سرو، گاهی انار، گاهی درخت افسانهای زندگی با پرندهها و حیوانها دورش. این طرح در فرهنگ ایرانی نماد جاودانگی و برکت است و ریشهاش به باغهای اساطیری میرسد. درختیها معمولاً حس شاعرانه و آرامی دارند و برای اتاق خواب و نشیمن خیلی انتخاب میشوند.
تشخیصش بدیهی است: درخت وسط فرش. این طرح بیشتر در کاشان، تبریز و عشایر فارس (قشقایی) بافته میشود؛ نمونههای شهریاش ریزبافت و دقیقاند و نمونههای عشایریاش صمیمی و انتزاعی. درختیهای قدیمی قشقایی بین کلکسیونرهای فرش روستیک طرفدار زیادی دارند. درختیها از آن طرحهای فرش دستباف هستند که خریدار احساسی دارند؛ کسی که عاشق یک درختی شود، سر قیمت کمتر چانه میزند.
۹. طرح محرابی؛ فرش عبادت
محرابیها را از روی طاقنمای وسط فرش میشناسی که دقیقاً شکل محراب مسجد است؛ گاهی یک چراغ یا گلدان هم وسط طاق آویزان است. این طرح برای جانماز و سجاده ساخته شده و جهت طاق، جهت قبله را نشان میدهد. محرابی از قدیمیترین کاربردهای فرش در فرهنگ ایرانی است و نمونههای قدیمیاش حالوهوای موزهای دارند.
خاستگاه اصلیاش قم، کاشان و نایین است و معمولاً در ابعاد کوچک (سجادهای و قالیچه) بافته میشود. چون محرابیها کمیابتر از طرحهای رایجاند و معمولاً با دقت بالا بافته میشوند، نمونههای سالم و قدیمیشان در بازار دستدوم همیشه خریدار دارند. چون محرابیها معمولاً کوچکاند، موقع فروش متری حسابشان نکن؛ این نقشه فرش دانهای و کلکسیونی قیمت میخورد.
۱۰. طرح گلفرنگ (گلدانی)؛ وقتی گل رز به فرش آمد
از دوره قاجار به بعد، گلهای طبیعی اروپایی (رز، میخک، زنبق) وارد نقشه فرش ایرانی شدند و طرح گلفرنگ متولد شد؛ معمولاً یک گلدان بزرگ وسط یا دستهگلهای پراکنده در متن. این طرح پل بین سلیقه سنتی و مدرن است و برای کسانی که فرش کلاسیک را خشک میدانند، یک انتخاب لطیف و رمانتیک است.
گلفرنگ را از روی گلهای درشت و طبیعیاش میشناسی که برخلاف شاهعباسی، حس طراحیشده و هندسی ندارند. بیشتر در کاشان، کرمان و تبریز بافته میشود و چون برای سلیقه امروزی جذاب است، در بازار دستدوم هم جزو طرحهای خوشفروش محسوب میشود. گلفرنگ نشان میدهد طرحهای فرش دستباف چطور با سلیقه هر دوره خودشان را وفق میدهند و هنوز زندهاند.
۱۱. طرح ترکمنی (بخارا)؛ هندسه صحرا
فرش ترکمنی را از یک کیلومتری هم میشناسی: زمینه قرمز تیره (لاکی سیر) با ردیفهای منظم گلهای هندسی هشتضلعی که به آنها «گُل» میگویند (مثل گل تکه، گل سالور). این طرح مال قبایل ترکمن است و هر قبیله گل مخصوص خودش را دارد؛ یعنی با خواندن گلها میشود فهمید فرش مال کدام طایفه است. ترکمنیها با پشم مرغوب و بافت فشردهشان معروفاند و حسابی جانسختاند.
خاستگاهش گنبد، بجنورد و مناطق ترکمننشین است و معمولاً با رنگهای محدود (لاکی، سرمهای، کرم) بافته میشود. ترکمنیهای قدیمی و دستبافت اصیل بهخصوص در ابعاد بزرگ، در بازار جهانی هم شناختهشدهاند و ارزششان روزبهروز بیشتر میشود. ترکمنی اصل را از بوی پشم و سنگینیاش میشناسی؛ بازار پر از نمونههای ماشینی ترکمننماست، پس موقع خرید و فروش این طرح فرش ایرانی حتماً پشتش را چک کن.
۱۲. طرح کتیبهای؛ فرشی که با تو حرف میزند
در طرح کتیبهای، حاشیه فرش پر از نوشته است؛ معمولاً اشعار فارسی، آیات یا جملات حکیمانه با خط نستعلیق دور فرش میچرخد. مشهورترین نمونهاش فرشهای مشهد است که حاشیه کتیبهای امضای آنهاست. این طرح برای کسانی که دنبال فرش خاص و متفاوتاند یک گزینه استثنایی است چون هر کتیبهای یک متن یکتا دارد.
تشخیصش ساده است: اگر دور فرش خط نوشته دیدی، کتیبهای است. خاستگاه اصلیاش مشهد است و معمولاً با لچک ترنج یا افشان در متن ترکیب میشود. چون بافت نوشته با گره کار سختی است، کتیبهایها معمولاً با رج بالا بافته میشوند و نمونههای خوشخط و قدیمیشان کمیاب و ارزشمندند. کتیبهایها از کمیابترین طرحهای فرش دستباف در بازار دستدوماند؛ اگر یکی داری، قبل از فروش حتماً نظر دو کارشناس را بگیر.
جدول مقایسه طرحهای فرش دستباف
حالا که هر ۱۲ طرح را شناختی، این جدول را نگه دار؛ یک نگاه سریع برای مقایسه و پیدا کردن طرح فرش خودت: برای پیدا کردن سریع، اول ستون ویژگی کلیدی را بخوان و بعد شهر بافت را با چیزی که درباره فرش خودت میدانی مقایسه کن.
| طرح | شهرهای اصلی بافت | ویژگی کلیدی | سطح ارزش رایج |
|---|---|---|---|
| لچک ترنج | کاشان، تبریز، مشهد | مدالیون وسط + گوشهها | گسترده؛ از معمولی تا کلکسیونی |
| شاهعباسی | اصفهان، کاشان، نایین | گلهای گرد متقارن | بالا در ریزبافتها |
| افشان | کاشان، تبریز | بدون مرکز، سرتاسری | متوسط تا بالا |
| ماهیدرهم | تبریز، هریس | نقشمایههای ریز ماهی | بالا |
| بتهجقه | کرمان، قم، سرابند | نقش قطرهای کج | متوسط تا بالا |
| خشتی | بختیاری، شهرکرد | مربعهای باغی | متوسط؛ قدیمیها بالا |
| شکارگاه | تبریز، کرمان | صحنه شکار و حیوانات | بالا در نمونههای قدیمی |
| درختی | کاشان، قشقایی | درخت وسط فرش | متوسط تا بالا |
| محرابی | قم، کاشان، نایین | طاقنمای محراب | بالا بهخاطر کمیابی |
| گلفرنگ | کاشان، کرمان | گلهای طبیعی درشت | متوسط؛ خوشفروش |
| ترکمنی | گنبد، بجنورد | گلهای هندسی تکراری | متوسط تا بالا |
| کتیبهای | مشهد | حاشیه نوشتهدار | بالا در نمونههای خوشخط |
کدام طرح فرش ارزشمندتر است؟
سؤال میلیونتومانی! واقعیت این است که ارزش فرش فقط به طرحش نیست؛ پنج عامل باهم تصمیم میگیرند: ریزبافی (رجشمار)، جنس نخ (ابریشم بالاتر از کرک، کرک بالاتر از پشم)، شهر و مکتب بافت، قدمت و سلامت فرش. یک لچک ترنج ۷۰ رج ابریشم قم با یک لچک ترنج ۳۰ رج پشمی زمین تا آسمان فرق دارد، هرچند اسم طرحشان یکی است. به همین دلیل کارشناسها موقع قیمتگذاری اول پشت فرش را میبینند و بعد رویش را؛ پشت فرش شناسنامه واقعی بافت، گره و ترمیمهاست و هیچچیز را پنهان نمیکند.
با این حال یک قاعده کلی وجود دارد: هرچه طرح ریزبافتتر و اجرای آن سختتر باشد، ارزش بالاتر است. ماهیدرهم و شاهعباسیهای ابریشمی معمولاً در صدر جدول ارزشاند، طرحهای عشایری اصیل و سالم (خشتی، ترکمنی قدیمی) در میانهاند و جایگاهشان روزبهروز بهتر میشود، و طرحهای رایج درشتبافت در رده مصرفی قرار میگیرند. سلامت فرش هم همهچیز را جابهجا میکند؛ یک ماهی پاره ارزشش از یک خشتی سالم کمتر است. خلاصه اینکه در بازار طرحهای فرش دستباف، طرح اسم است و اجرا اعتبار؛ هیچوقت فقط با اسم طرح تصمیم نگیر.
طرح فرش شما چیست؟ راهنمای شناسایی در ۳ دقیقه
حالا برو سراغ فرش خودت و این چهار قدم را انجام بده:
- به مرکز نگاه کن: قاب وسط دارد؟ (لچک ترنج) طاق دارد؟ (محرابی) درخت دارد؟ (درختی) هیچکدام؟ (برو قدم بعد)
- نقشها را بخوان: گل گرد متقارن (شاهعباسی)، نقشمایه ریز ماهی (ماهی)، قطره کج (بته)، مربعهای باغی (خشتی)، گل هندسی تکراری (ترکمنی)
- حاشیه را چک کن: نوشته دارد؟ (کتیبهای) حیوان و صحنه شکار؟ (شکارگاه) گل درشت طبیعی؟ (گلفرنگ)
- با جدول بالا تطبیق بده: شهر بافت را از فروشنده یا شناسنامه بپرس و با ستون شهرهای جدول مقایسه کن
اگر بعد از این چهار قدم هنوز مطمئن نشدی، عکس واضح از رو، پشت و ریشه فرش بگیر؛ یک کارشناس از روی همین سه عکس معمولاً طرح و حدود ارزش فرش را تشخیص میدهد. با همین چهار قدم، بیشتر طرحهای فرش دستباف بازار را درست تشخیص میدهی؛ برای موارد خاص، نظر کارشناس حرف آخر را میزند.
اگر این طرحها را دارید و میخواهید بفروشید
خیلی از فرشهایی که امروز در انباریها خاک میخورند، همان طرحهایی هستند که در این مقاله خواندی؛ یک خشتی جهیزیه مادر، یک لچک ترنج قدیمی پدربزرگ، یا یک بتهجقه که دیگر با دکور جدید جور نیست. خبر خوب اینکه برای همه اینها خریدار جدی وجود دارد. سمساری آفتاب بهعنوان خریدار فرش دستباف در تهران، فرش شما را با کارشناسی رایگان در محل و پرداخت نقدی همانروز میخرد؛ کافی است با ۰۹۱۲۰۹۰۷۶۴۷ تماس بگیری یا عکس فرش را در واتساپ همین شماره بفرستی تا در ۳۰ دقیقه قیمت بگیری. فرقی هم نمیکند نقشه فرش تو کدام باشد؛ از لچک ترنج تا ترکمنی، برای همهشان خریدار جدی داریم.
سوالات متداول درباره طرحهای فرش دستباف
کمیابترین طرح فرش دستباف کدام است؟
کمیابی بیشتر به قدمت و سلامت فرش برمیگردد تا اسم طرح، ولی در مجموع محرابیهای قدیمی، شکارگاههای خوشبافت و کتیبهایهای خوشخط جزو کمیابترینها هستند چون هم کمتر بافته شدهاند و هم بیشترشان در مجموعههای خصوصی و موزهها نگهداری میشوند.
فرق طرح لچک ترنج و شاهعباسی چیست؟
لچک ترنج اسم یک ساختار است (مدالیون وسط + گوشهها) ولی شاهعباسی اسم یک نقشمایه است (گل گرد متقارن). خیلی از فرشها هر دو را باهم دارند؛ یعنی یک لچک ترنج که داخلش پر از گل شاهعباسی است. پس این دو رقیب هم نیستند، بلکه لایههای مختلف یک طرحاند.
چطور بفهمم طرح فرش من چیست؟
از بخش «راهنمای شناسایی در ۳ دقیقه» همین مقاله استفاده کن: اول به مرکز فرش نگاه کن، بعد نقشها و حاشیه را بخوان و با جدول مقایسه تطبیق بده. اگر باز هم مطمئن نشدی، سه عکس (رو، پشت و ریشه) برای یک کارشناس فرش بفرست.
آیا طرح فرش روی قیمت آن اثر دارد؟
بله، ولی نه بهتنهایی. طرحهایی که ریزبافتترند و اجرایشان سختتر است (مثل ماهی و شاهعباسی ابریشمی) معمولاً ارزش بالاتری دارند، اما رجشمار، جنس نخ، شهر بافت و سلامت فرش هم به همان اندازه مهماند. دو فرش همطرح میتوانند ده برابر اختلاف قیمت داشته باشند.
قدیمیترین طرح فرش ایران کدام است؟
بته (بتهجقه) با ریشه چند هزارساله و نقشمایههای هندسی عشایری جزو کهنترین طرحهای ایرانی هستند. قدیمیترین فرش جهان که کشف شده (فرش پازیریک با قدمت حدود ۲۵۰۰ سال) هم نقشمایههای هندسی و جانوری دارد که اجداد همین طرحهای امروزیاند.
کدام شهر متنوعترین طرحهای فرش را دارد؟
تبریز؛ بهخاطر تاریخ طولانی کارگاههای حرفهای و بافندههای چیرهدست، از ماهی و شکارگاه تا لچک ترنج و افشان را در بالاترین کیفیت میبافد. کاشان و قم هم در تنوع و کیفیت جزو سه شهر اول ایران هستند.
جمعبندی: حالا ۱۲ طرح اصلی فرش دستباف را میشناسی، میتوانی طرح فرش خودت را پیدا کنی و میدانی ارزش هر طرح به چه چیزهایی بستگی دارد. اگر فرشی داری که میخواهی بفروشیاش، همین امروز دست به کار شو؛ فرش سالم هر روز که در انباری بماند، در خطر بید و رطوبت است. این ۱۲ طرح، پرتکرارترین طرحهای فرش دستباف در خانههای ایرانیاند؛ حالا که میشناسیشان، هم بهتر میخری و هم بهتر میفروشی.